Co łączy uroczystość Trzech Króli, święto chrztu Pana Jezusa w Jordanie i sakrament inicjacji chrześcijańskiej każdego z nas?

TEKST ks. krzysztof Michalczak

Objawienie Pańskie (z gr. epifaneia – objawienie, ukazanie się), popularnie zwane Trzech Króli, to chrześcijańskie święto, które ma uczcić objawienie się Boga człowiekowi, uświadomić nam Jego obecność w historii człowieka i zachęcić do rozumowego poznania Boga. Jest ono jednym z pierwszych znanych świąt w Kościele. Na Wschodzie obchodzone było już w III wieku, a w Kościele zachodnim u schyłku IV wieku. Do Chrystusa, wiedzeni Gwiazdą Betlejemską, przybyli Magowie. Ich tożsamość nie jest znana. Być może byli Persami.

Pismo Święte o Magach

W Piśmie Świętym, jedynie w Ewangelii św. Mateusza (por. 2, 1–12), zawarta jest informacja o Mędrcach. Ich liczba nie jest dokładnie znana. W przekazach biblijnych jest tylko mowa o trzech darach i to na tej podstawie wysnuwa się potocznie przyjętą liczbę Trzech Mędrców. Na malowidłach w katakumbach również występuje najczęściej Trzech Magów. Są jednak i takie malowidła, które przedstawiają dwóch, czterech, sześciu, a nawet dwunastu Magów. Ich imiona –  Kacper, Melchior i Baltazar – pochodzą ze średniowiecza. Według egzegetów, wyjaśniających ten tekst Mateuszowy, nie ma on charakteru kronikarskiego. Jest to raczej katecheza, która ma wyjaśnić tajemnicę osoby historycznego Jezusa, który spełnia proroctwa starotestamentalne o Mesjaszu Pańskim. Trzej Królowie oddają Chrystusowi pokłon. Jest on niezwykle symboliczny, bowiem obejmuje zarówno świat pogański, jak i ludzi z różnych warstw społecznych i różnych narodowości. Dlatego też jeden z Magów jest czarnoskóry, drugi młody, a trzeci stary. Przychodzą do Betlejem, by oddać cześć Temu, który narodził się po to, by przynieść całemu światu zbawienie. Pokłon Trzech Magów jest więc symboliczną zapowiedzią uznania przez świat pogański w Jezusie pomazańca Bożego i władcy wszystkich narodów.

W czasach Chrystusa kadzidło i mirra były jednymi z najkosztowniejszych darów. Były one na wagę złota. Tę żywicę z rzadkich drzew o silnym i miłym zapachu palono dla przyjemności w bogatych pałacach. Zwyczaj święcenia złota, kadzidła i mirry pojawił się na przełomie XV i XVI w. Poświęconym kadzidłem z żywicy jałowca okadza się domy i obejścia, by zabezpieczyć się przed chorobami i nieszczęściami. Poświęconym złotem dotyka się szyi, by zapobiec wszelkim chorobom. Od XVIII w. święci się też kredę, którą do dzisiaj wielu gospodarzy pisze na drzwiach swoich domów litery C+M+B (Christus Mansionem Benedicat – Niech Chrystus błogosławi temu domowi). W ten sposób pragniemy zaświadczyć przed całym światem, że przyjęliśmy w naszych progach Syna Bożego, że wierzymy, iż On przyszedł, by nas wszystkich odkupić.

Chrzest w Jordanie początkiem publicznej misji Jezusa

W niedzielę po uroczystości Objawienia Pańskiego (Trzech Króli) przypada w kalendarzu liturgicznym święto Chrztu Pana Jezusa. Zamyka ono okres świętowania Bożego Narodzenia, chociaż w naszej polskiej tradycji kolędy śpiewamy jeszcze prawie przez miesiąc, do 2 lutego, czyli do Matki Bożej Gromnicznej. W liturgii rzymskiej chrzest Pana Jezusa nie miał oddzielnego święta, mimo iż jest o tym fakcie mowa w Ewangeliach. Wspomnienie to ustanowiono dopiero w XX w. i ustalono na dzień 13 stycznia, w miejsce dawnej oktawy Epifanii. Z kolei posoborowa reforma kalendarza liturgicznego w 1969 r. określiła ten dzień jako święto Chrztu Pańskiego i ustaliła dzień świętowania na niedzielę po 6 stycznia. Święto to ma duży związek z uroczystością Objawienia Pańskiego. Wieść o narodzeniu Odkupiciela na cały świat zanieśli Mędrcy. Przyjmując chrzest z wody od Jana, Jezus rozpoczął swoją działalność publiczną, a o tym, że jest Synem Bożym, zaświadczył sam Bóg. Chrystus jako dorosły mężczyzna przyjął chrzest z rąk Jana Chrzciciela w wodach Jordanu. Jan chrzcił wodą, czyli tym najbardziej upragnionym żywiołem pustyni. Tam bowiem dopiero docenia się prawdziwą wartość wody, która rodzi, podtrzymuje i oczyszcza. Wybrał na ten rytuał miejsce, gdzie wody Jordanu nie były zbyt głębokie, co mobilizowało ludzi, by właśnie tamtędy przechodzić, bo przeprawa przez rzekę nie była tam niebezpieczna. Ludzie poruszeni wołaniem charyzmatycznego kaznodziei często zmieniali swoje życie. Nie miał on co prawda mocy odpuszczania grzechów, udzielany przez niego chrzest był jedynie czynnością symboliczną, ale wyrażał on tęsknotę za Zbawicielem i potrzebę przemiany życia. Chrzest Jezusa jest czymś głębszym niż odwrotnością chrztu pokuty, jakiego udzielał Jan. Jezus nie potrzebował chrztu pokuty. Chociaż był bez grzechu, nie odsunął się od ludzi i ich grzechów. Uświęcił wodę, by otworzyć niebiosa tym, którzy są skażeni grzechem Adama. Podczas tego wydarzenia Jezus zostaje przedstawiony przez swojego Ojca jako Syn posłany dla odkupienia ludzkości. W tym to wydarzeniu po raz pierwszy pojawia się cała Trójca Święta.